Velayetin Değiştirilmesi Davası | Kartal Aile Hukuku Avukatı

Boşanma sürecinin en hassas boyutlarından birini oluşturan velayet kararları, yaşam koşullarının değişmesiyle birlikte yeniden ele alınmak zorunda kalınabilmektedir. Velayetin değiştirilmesi davası, daha önce verilmiş olan velayet kararının çocuğun üstün yararını artık karşılamaması durumunda başvurulan hukuki bir süreçtir.

Kartal'da aile hukuku alanında hizmet veren Akdemir Hukuk Bürosu olarak, bu tür uyuşmazlıklarda müvekkillerimize her aşamada avukat desteği sunmaktayız.

Velayetin Değiştirilmesi Davası Nedir?

Boşanma veya ayrılık sonrası çocuğun velayetinin hangi ebeveyne verileceği, onun fiziksel, duygusal ve psikolojik gelişimi açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak hayatın değişken yapısı ve zamanla ortaya çıkan yeni koşullar, velayet kararlarının da gözden geçirilmesini gerektirebilir. Bu nedenle Türk Medeni Kanunu, velayet kararlarını kesin ve değişmez olarak kabul etmemiş; belirli şartlar oluştuğunda velayetin yeniden düzenlenmesine olanak tanımıştır.

Velayetin değiştirilmesi davası, boşanma davası sonrası velayeti kendisinde bulunmayan eşin, velayetin bulunduğu diğer eşe karşı açtığı bir davadır. Uygulamada bu dava çoğunlukla velayet hakkı sahibi ebeveynin görevini kötüye kullandığı ya da ihmal ettiği gerekçesiyle açılmaktadır. Ancak velayet hakkı kendisinde bulunan tarafın kendi üzerindeki velayetin kaldırılması talebiyle de bu davayı açması mümkündür.

Davanın Hukuki Dayanağı

Velayetin değiştirilmesi davası, Türk Medeni Kanunu'nun 183. maddesi çerçevesinde düzenlenmektedir. Söz konusu maddede; "Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, resen veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır." hükmüne yer verilmiştir.

TMK m. 183 ve 351 hükmüne göre bazı haller kanunda sayılmış olmakla birlikte bu sayım sınırlandırılmamıştır; çocuğun üstün menfaati uyarınca velayetin değiştirilmesi sebeplerinin genişletilmesi mümkündür.

Velayetin Değiştirilmesi Şartları

Bu davanın açılabilmesi için bazı temel koşulların bir arada bulunması gerekmektedir.

Kesinleşmiş bir velayet kararının varlığı ilk şarttır. Boşanma kararı kesinleşmeden velayet kararı da kesinleşemeyeceğinden, bu dava boşanma kesinleşmeden açılamaz.

Koşulların esaslı biçimde değişmiş olması en kritik unsurdur. Dava sonucunda velayetin el değiştirmesi için velayet hakkı sahibi ebeveynin ya da çocuğun durumunda esaslı bir değişiklik olması ve bu değişikliğin geçici değil sürekli nitelik taşıması gerekmektedir. Bu nedenle boşanmanın hemen ardından açılan davalarda, esaslı bir değişiklik bulunmaması halinde davanın reddedilmesi söz konusu olabilir.

Çocuğun üstün yararının gerektirmesi ise tüm sürecin merkezinde yer almaktadır. Velayet hakkına sahip olan eşin mevcut durumunun çocuğun üstün menfaatini, bakım, gözetim ve yetiştirilmesini olumsuz etkileyerek velayetin değiştirilmesini zorunlu kıldığının ispatlanması gerekmektedir.

Velayetin Değiştirilmesine Yol Açan Sebepler

Velayetin değiştirilmesi davası açılabilmesi için velayet sahibinin yeniden evlenmesi, ölmesi, velayeti kullanmasını etkileyecek bir hastalığa yakalanması, taşınması ya da seyahat etmek zorunda kalması gibi değişiklikler yeterli zemin oluşturabilir. Bunların yanı sıra velayet sahibi ebeveynin çocuğa karşı şiddet uygulaması, çocuğu ihmal etmesi, alkol veya madde bağımlılığı geliştirmesi, çocuğun eğitim ve sağlık ihtiyaçlarını karşılayamaması da velayetin değiştirilmesine gerekçe teşkil edebilmektedir.

Öte yandan Yargıtay, yalnızca ekonomik üstünlüğün velayetin değiştirilmesi için yeterli bir neden olmadığını yerleşik içtihatlarıyla ortaya koymuştur. Bir Yargıtay kararında, yalnızca babanın mali durumunun daha iyi olması nedeniyle velayetin değiştirilmesine gerek olmadığı belirtilerek talepte bulunanın başvurusu reddedilmiştir.

Çocuğun Görüşü ve İdrak Yaşı

Velayetin değiştirilmesi davalarında çocuğun beyanı son derece belirleyici bir rol oynamaktadır. Yargıtay uygulamasına göre çocuğun idrak yaşı 8 yaş ve üstü olarak kabul edilmektedir. Bu yaş ve üzerindeki çocukların görüşü alınmadan velayetin düzenlenmesi, değiştirilmesi veya kaldırılması mümkün değildir.

Bu görüşmeler bir pedagog eşliğinde gerçekleştirilir ve çocuğun yaşı ile ihtiyaçları dikkate alınarak değerlendirilir. Ancak çocuğun tek başına velayet sahibiyle yaşamak istememesi, velayetin değiştirilmesi için tek başına yeterli bir gerekçe sayılmaz; mahkeme çocuğun içinde bulunduğu ortamı tüm boyutlarıyla inceler.

Sosyal İnceleme Raporu

Velayetin değiştirilmesi davalarında mahkeme, uzman görüşüne büyük önem vermektedir. Mahkeme tarafından sosyal inceleme raporu aldırılır; çocuğun fiziksel veya psikolojik sağlığına zarar veren herhangi bir durumun olup olmadığı araştırılır. Psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan oluşan bu ekibin hazırladığı rapor, çoğu zaman kararın seyrini doğrudan etkileyen belirleyici bir unsur olmaktadır.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Velayetin değiştirilmesi davalarına bakmakla görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Velayetin değiştirilmesi davalarında kesin yetki kuralı bulunmamakla birlikte Yargıtay çeşitli kararlarında davacı eşin yerleşim yerinin yetkili olduğunu kabul etmiştir. Bu doğrultuda Kartal'da ikamet eden taraflar, davayı Kartal Adliyesi'nde açabilmektedir.

Davanın Süresi ve Yargılama Usulü

Velayetin değiştirilmesi davası basit yargılama usulüne tabidir; bu da söz konusu davaların diğer yargılama usullerine kıyasla daha hızlı sonuçlanmasını sağlamaktadır. Bununla birlikte Yargıtay, bu davalarda dosya üzerinden karar verilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır; yargılamanın mutlaka duruşmalı biçimde yürütülmesi ve ilgililerin dinlenmesi zorunludur. Velayetin değiştirilmesi davası yaklaşık 4 ile 12 ay arasında sürmekte olup bu süre mahkemelerin iş yoğunluğuna göre değişebilmektedir.

Davanın Sonuçları

Velayetin değiştirilmesine hükmedilmesi halinde bir dizi hukuki sonuç gündeme gelmektedir. Velayetin değiştirilmesine karar verildiğinde, eski velayet hakkı sahibi mahkemeden çocukla kendisi arasında kişisel ilişki kurulmasını talep edebilir; esasen talep etmese dahi hakim bunu belirlemelidir. Bunun yanı sıra velayetin değiştirilmesi davası sonucu velayet hakkını kaybeden eşin çocuğa olan bakım ve eğitim giderlerine katılma sorumluluğu aynı şekilde devam etmektedir. Bu yükümlülük iştirak nafakası olarak hayata geçmektedir.

Kartal'da Velayetin Değiştirilmesi Davalarında Hukuki Destek

Akdemir Hukuk Bürosu olarak, Kartal aile hukuku avukatı hizmetimiz kapsamında velayetin değiştirilmesi davalarının tüm aşamalarında müvekkillerimizin yanında yer alıyoruz.

Dava dilekçesinin hazırlanmasından sosyal inceleme sürecine, duruşmalardan istinaf aşamasına kadar hukuki sürecin tamamı titizlikle takip edilmektedir.

Ofisimiz Kartal'ın Soğanlık Mahallesi'nde bulunmaktadır. Cevizli, Karlıktepe, Kordonboyu, Yalı, Yakacık, Yeşilbağlar, Orhantepe, Petroliş, Rahmanlar, Gümüşpınar, Ferhat Paşa, Esentepe, Hürriyet, Çavuşoğlu, Çarşı, Cumhuriyet, Uğur Mumcu, Orta ve Yeni mahallelerinden müvekkillerimize düzenli olarak hizmet sunmaktayız.

Komşu ilçeler Maltepe ve Pendik'ten de büromuza başvuran pek çok müvekkilimiz bulunmaktadır.

Ofisimiz, Kartal Metro İstasyonu'na, Kartal Adliyesi'ne ve E-5 Karayolu'na yakın konumuyla ulaşım açısından son derece elverişlidir.

Akdemir Hukuk Bürosu

Velayet uyuşmazlıkları başta olmak üzere aile hukukuna ilişkin tüm konularda detaylı bilgi almak ve hukuki danışmanlık için İstanbul Kartal/Soğanlık'ta bulunan Akdemir Hukuk Bürosu'nu ziyaret edebilir veya 0 505 589 86 36 numaralı telefondan Avukat Muhammet Akdemir ile iletişime geçebilirsiniz.

Avukat Muhammet Akdemir Kimdir?